Chyba nie ma kobiety, która nie chciałaby jak najdłużej zachować młodej i gładkiej skóry. Chwytają się różnych sposobów mających spowolnić starzenie. Bywają one mniej lub bardziej skuteczne. Wydaje się, że połączenie stosowania składników do wnętrza i na zewnątrz umożliwia osiągnięcie jak najlepszych rezultatów. Jedną ze substancji o udowodnionej już skuteczności w poprawie jakości skóry jest kolagen. W dzisiejszej diecie może brakować produktów bogatych w kolagen, więc wsparcie się dodatkową suplementacją tym związkiem może przynieść benefity.

Co składa się na gładką skórę?

Skóra zbudowana jest przede wszystkim z kolagenu, który sięga aż 80% jej masy. Kolagen to inaczej białko, znajdujące się w różnych tkankach organizmu, tworząc swego rodzaju rusztowanie. Białko to składa się aminokwasów, m.in.: glicyny, proliny, lizyny i hydroksyproliny w formie potrójnej helisy. Komórki tkanki łącznej, które odpowiadają za syntezę kolagenu to fibroblasty. Niestety wraz z wiekiem maleje ich ilość, tak samo jak naczyń krwionośnych odżywiających skórę. Do tego nasila się destrukcja już istniejącego kolagenu przez zwiększone wydzielanie enzymów za to odpowiedzialnych (metaloproteinaz). To wszystko wiąże się z powstawaniem zmarszczek, mniejszą elastycznością i jędrnością skóry.

Proces starzenia się skóry nasilają różne czynniki, na które mamy wpływ. Należą do nich:

• promieniowanie słoneczne
• palenie papierosów
• deficyty składników odżywczych i antyoksydantów
• picie alkoholu
• zanieczyszczenia środowiska

Rodzaje i źródła kolagenu

Istnieje kilkadziesiąt typów kolagenu w organizmie, z czego typ I występuje w największej ilości, szczególnie w skórze. Postać hydrolizatu o niskiej masie cząsteczkowej jest najłatwiej wchłaniana i aminokwasy takie są transportowane po spożyciu przez krążenie do skóry. Kolagen znajduje się naturalnie w żywności: żelatynie, bulionach kostnych z kurzymi łapkami, galaretkach rybnych lub mięsnych, parówkach i podrobach. Oczywiście reszta produktów białkowych również zawiera aminokwasy – cegiełki budujące cały organizm, w tym kolagen. Na rynku można dostać preparaty kolagenu pochodzące z różnych źródeł. Pochodzenie może być zwierzęce, np. wołowe, gdzie pozyskane peptydy są wysoce zgodne do tych zawartych u ludzi. Bardziej popularnym źródłem jest kolagen morski – rybi, pozyskany najczęściej z ich skóry. Stanowi on typ I, dlatego często jest produkowany w kontekście poprawy wyglądu. Oprócz standardowych korzystnych właściwości dodatkowo działa przeciwzapalnie, chroniąc przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi.

Przeciwstarzeniowe właściwości kolagenu

Białko te zapewnia regenerację tkanki łącznej czyli gojenie ran, a także nadaje sprężystość i nawilżenie skóry tworząc jej strukturę. Hydrolizowany kolagen spożywany do wewnątrz nie tylko sam w sobie jest budulcem, ale również pobudza syntezę kolagenu w skórze dzięki aktywowaniu, nasilaniu migracji i namnażaniu fibroblastów. Indukuje również proliferację keratynocytów, czyli komórek naskórka. Dodatkowo hamuje aktywność metaloproteinaz degradujących kolagen. Poza tym potrafi on pobudzać komórki odpornościowe – T regulatorowe, co wspomaga różnicowanie makrofagów do fenotypu M2. Wynikiem tego jest hamowanie reakcji immunologicznej przeciwko endogennemu kolagenowi, co dzieje się w chorobie autoimmunologicznej. Im starsza skóra, tym bardziej jest podatna na stany zapalne i kolagen także w tym kontekście może pomóc, zmniejszając poziom prozapalnych cytokin w jej obszarze.

Badania na temat skuteczności kolagenu w poprawie jakości skóry

Do pomiaru poprawy jakości skóry używa się różnych obiektywnych wskaźników dermatologicznych, m.in. kutometrii. Dzięki temu można uniknąć subiektywnego spojrzenia, choć również istotnego dla pań. Pu S. i wsp. zrobili systematyczny przegląd i metaanalizę 26 randomizowanych badań kontrolowanych na temat efektywności kolagenu, co jest wysoką rangą w świecie naukowym. Wykazano, że przyjmowanie hydrolizowanego kolagenu znacznie zwiększa nawilżenie i elastyczność skóry w porównaniu z grupą placebo. Efekty te można zauważyć po 8 tygodniach lub dłużej systematycznej suplementacji. Nawilżenie ulega poprawie dzięki aminokwasom: proliny i hydroksyproliny wspomagających wytwarzanie kwasu hialuronowego. Składnik ten jest naturalnym nawilżaczem skóry, wiążącym wodę. Kolejny systematyczny przegląd i metaanaliza została przeprowadzona przez Miranda R. i wsp. w której większość analizowanych badań pokazała poprawę nawilżenia i elastyczności skóry, zmniejszenie zmarszczek i zwiększenie gęstości skóry właściwej. Zaobserwować to można było po 2 – 3 miesiącach od rozpoczęcia suplementacji. W dodatku takie korzyści utrzymywały się jeszcze przez 30 dni od zaprzestania stosowania kolagenu. Inne, już pojedyncze badanie pokazało, że dawka 2,5 g peptydów kolagenowych dziennie wystarcza, by poprawić wyżej opisywane parametry u kobiet w wieku od 35 lat. Dodatkową zaletą stosowania tego związku jest zmniejszenie cellulitu, gdyż nie ogranicza się on jedynie to poprawy stanu twarzy.

Jak stosować kolagen?

Jeśli chodzi o źródło pochodzenia, stwierdzono, że nie ma to większego znaczenia, ale należy zwrócić uwagę na typ, skład i stężenie peptydów. Wskazany jest wybór omawianego składnika o masie mniejszej niż 4500 daltonów, która najlepiej będzie przenikać przez jelita. Skoro typ I występuje w największej ilości to warto się na nim skupić. Dawkowanie dające efekty w badaniach to 2,5 g – 5 g dziennie. Dodatek innych składników odżywczych może nasilić pozytywne rezultaty, np. witaminy C wspomagającej syntezę kolagenu. Systematyczność w przyjmowaniu będzie tu jednym z warunków, który musi być spełniony, jak pokazują powyższe badania.

Bibliografia:
Pu SY, Huang YL, Pu CM, Kang YN, Hoang KD, Chen KH, Chen C. Effects of Oral Collagen for Skin Anti-Aging: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2023 Apr 26;15(9):2080.
Bolke L, Schlippe G, Gerß J, Voss W. A Collagen Supplement Improves Skin Hydration, Elasticity, Roughness, and Density: Results of a Randomized, Placebo-Controlled, Blind Study. Nutrients. 2019 Oct 17;11(10):2494.
Rahman A, Rehmani R, Pirvu DG, Huang SM, Puri S, Arcos M. Unlocking the Therapeutic Potential of Marine Collagen: A Scientific Exploration for Delaying Skin Aging. Mar Drugs. 2024 Mar 30;22(4):159.
Górska M., Ziaja M., Drab K.: Wpływ suplementacji kolagenu na jakość skóry, włosów i paznokci. Polish Journal of Cosmetology 2023, 26(4): 187-195
Žmitek K, Žmitek J, Hristov H, Rogl Butina M, Keršmanc P, Pogačnik T. The Effects of Dietary Supplementation with Collagen and Vitamin C and Their Combination with Hyaluronic Acid on Skin Density, Texture and Other Parameters: A Randomised, Double-Blind, Placebo-Controlled Trial. Nutrients. 2024 Jun 17;16(12):1908.
Barati M, Jabbari M, Navekar R, Farahmand F, Zeinalian R, Salehi-Sahlabadi A, Abbaszadeh N, Mokari-Yamchi A, Davoodi SH. Collagen supplementation for skin health: A mechanistic systematic review. J Cosmet Dermatol. 2020 Nov;19(11):2820-2829.
Brandao-Rangel MAR, Oliveira CR, da Silva Olímpio FR, Aimbire F, Mateus-Silva JR, Chaluppe FA, Vieira RP. Hydrolyzed Collagen Induces an Anti-Inflammatory Response That Induces Proliferation of Skin Fibroblast and Keratinocytes. Nutrients. 2022 Nov 23;14(23):4975.
Miranda, R. B., Weimer, P., & Rossi, R. C. (2021). Effects of hydrolyzed collagen supplementation on skin aging: a systematic review and meta‐analysis. International Journal of Dermatology.